หลังจากชั่งใจว่าจะเขียนการถ่ายภาพพลุก่อนดีกว่า หรือว่าจะเขียนเรื่องการถ่ายภาพงานแต่งงานในโรงแรมในห้องจัดเลี้ยงก่อน สุดท้ายก็ตกลงใจเขียนเรื่องพลุก่อน เพราะถ้าปล่อยให้นานไปกว่านี้เดี๋ยวจะลืมเหตุการณ์ในวันถ่ายพลุ เพราะถ่ายพลุไปตั้งแต่วันที่ 6 ธันวาคมและวันเสาร์ที่ 8 ธันวาคม กลิ่นเขม่าควันยังติดจมูกอยู่จนถึงวันนี้ 

เป็นอันรู้กันว่าช่วงนี้มีงานเฉลิมฉลอง 80 ปีมหามงคล ด้วยพระบารมีของพระเจ้าอยู่หัว พ่อหลวงปวงชนชาวไทย พวกเราจึงได้ชมพลุสวยๆ ติดต่อกันหลายวัน และเป็นโอกาสอันดีที่คนหลังกล้องอย่างเราๆ จะเก็บภาพความประทับใจนี้ไว้ประดับบ้าน ให้ระลึกถึงความตื่นตาตื่นใจและความปลาบปลื้มปิติ ตราบนานเท่านาน

คุณผู้อ่านหลายท่านคงได้ชมพลุที่ผู้เขียนไปเก็บภาพมาแล้ว อยู่ในกะทู้ สารภาพตามตรงว่าผู้เขียนเองถ่ายพลุครั้งนี้เป็นครั้งที่สองในชีวิต ครั้งแรกถ่ายไปเมื่อปีที่แล้ว ที่เมืองทองฯ ครั้งนั้นผู้เขียนไปด้วยความกระหยิ่ม ยโส คิดว่าถ่ายพลุนี่ก็คงง่ายๆ หาอ่านวิธีการถ่ายพลุจากมือโปรด้านการถ่ายพลุมา กูรู เหล่านั้นท่านก็สอนว่าให้มีขาตั้งกล้อง ให้มีสายลั่นชัตเตอร์ ให้เตรียมผ้าดำ ให้ไปตั้งแต่เนิ่นๆ ไปหาทำเล และอีกหลายประการ

แต่ผู้เขียนไม่พร้อมสักด้านเดียว อย่างที่บอกว่าตอนนั้นคิดว่าง่ายๆ ประมาท หลังจากหยิบกล้อง หยิบขาตั้งกล้องติดรถ ก็บึ่งออกจากบ้านโดยกะไปให้ถึงเมืองทองฯ พอดีจุดพลุ จะได้ไม่ต้องรอนาน สายลั่นชัตเตอร์ก็ไม่มี คิดว่าใช้ขาตั้งกล้องก็น่าจะอยู่แล้ว

ผลปรากฎว่าการถ่ายพลุครั้งแรกในปีที่แล้ว ล้มเหลวไม่เป็นท่า ไม่ได้พลุที่สมประกอบสักรูปเดียว ไม่มืดเกินไปก็สว่างเกินไป มีต้นไม้บัง มุมไม่ได้ สรุปว่าไปคราวนั้นเสียเที่ยว

ก็ขอเล่าให้ฟังถึงความผิดพลาด ให้ท่านผู้อ่านได้เห็นประสบการณ์ที่ล้มเหลวของผู้เขียน ว่าทำไมถึงล้มเหลว นี่คือสิ่งที่ผู้เขียนประสบมาด้วยตัวเอง

วางแผนล่วงหน้า
การวางแผนล่วงหน้า เป็นหัวใจสำคัญของการทำงานทุกประเภท ไม่เว้นแม้แต่การถ่ายรูป สำหรับกรณีการถ่ายรูปพลุ นอกจากเราต้องวางแผนล่วงหน้าแล้ว เราต้องรวบรวมข้อมูลด้วย สิ่งที่เราต้องรู้ก่อนได้แก่ วัน เวลา สถานที่ รูปแบบของพลุที่จะจุดในวันนั้น จุดกี่ชุด ความยาวเท่าไหร่ ถ้าเป็นไปได้ก็ควรรู้ด้วยว่าพลุจุดสูง หรือ เตี้ย ต่อเนื่องหรือไม่ต่อเนื่อง ที่สำคัญคือเวลาและสถานที่ เพราะหัวใจของการถ่ายรูปพลุคือทำเลทอง เนื่องจากพลุจุดกันตอนกลางคืน ถ้าได้ฉากหลังสวยก็ถือว่ามีชัยไปกว่าครึ่ง

ไปก่อนเวลา สำรวจและจับจองสถานที่ก่อน
นอกจากรู้สถานที่แล้ว ถ้าเป็นไปได้ควรจะรู้จุดที่พลุจะถูกยิงขึ้นฟ้า ยิ่งรู้แน่นอนยิ่งดี ถ้าไม่แน่ใจก็ใช้วิธีคาดการณ์และพิจารณาความเป็นไปได้ของจุดที่จะยิงพลุ อย่าขี้เกียจที่จะเดินสำรวจให้ทั่วบริเวณ ตัวอย่างเช่นพลุที่ศูนย์ประชุมแห่งชาติฯ ผู้เขียนไม่มีทำเลมุมสูงเหมือนพลุที่สนามกีฬาฯ จึงต้องไปก่อนเวลาสักสองชั่วโมง เพื่อเดินสำรวจสถานที่ สุดท้ายก็ได้ทำเลบนสะพานลอย มองดูแล้วน่าจะจุดตรงด้านหน้า ซึ่งก็เป็นจริง แต่พลาดตรงที่พลุจุดเตี้ย และเยื้องไปจากมุมที่ผู้เขียนเล็งไว้ไปทางขวามือ ตรงนั้นค่อนข้างรก มีต้นไม้บังและมีไฟกลางถนนคอยกวน ในขณะที่การถ่ายรูปพลุวันที่ 6 ที่สนามกีฬาฯ ผู้เขียนได้ทำเลบนตึกสูง ตึกวิศวฯ จุฬาฯ ซึ่งวิวสวยรอบด้านเลยทีเดียว เรียกได้ว่าไม่ต้องกลัวต้นไม้บัง ไม่มีเสาไฟฟ้ามากวน แถมวิวรอบๆ สวย หันไปทางไหนก็ได้ฉากหลังอลังการแน่นอน

เตรียมอุปกรณ์ให้พร้อม
จากประสบการณ์ครั้งแรกของผู้เขียน สิ่งที่จำเป็นไม่แพ้สถานที่ก็คืออุปกรณ์ ขาดไม่ได้เลยคือขาตั้งกล้องที่แข็งแรง และสายลั่นชัตเตอร์ เมื่อปีที่แล้วขาตั้งกล้องของผู้เขียนเป็นแบบบางเบา แต่กล้องเป็นกล้อง S9600 ของฟูจิซึ่งเป็นกล้อง DSLR-like ถอดเปลี่ยนเลนส์ไม่ได้ ขนาดและน้ำหนักตัวกล้องวางบนขาตั้งกล้องในวันนั้นเห็นชัดเจนเลยว่าไม่มั่นคง ลมพัดมาแต่ละครั้งขากล้องสั่นทุกครั้งไป หลักการถ่ายพลุนั้น เรานิยมใช้โหมดถ่ายภาพชัตเตอร์ B ซึ่งเป็นโหมดถ่ายภาพที่เปิดหน้ากล้องรับแสงทันทีที่กดชัตเตอร์ และจะปิดหน้ากล้องเมื่อเราปล่อยชัตเตอร์ พูดง่ายๆ คือเราต้องกดชัตเตอร์ค้างไว้นั่นเอง ด้วยเหตุนี้จึงจำเป็นต้องมีขาตั้งกล้องที่แข็งแรง และต้องมีสายลั่นชัตเตอร์ เพราะหลีกเลี่ยงการทำให้กล้องสั่น ซึ่งจะเป็นเหตุให้พลุของเรากลายเป็นเส้นตัวหนอนไม่คมชัด

หลักการถ่ายพลุ
มาถึงตรงนี้ ขอสมมติว่าเราได้ปักหลัก ตั้งขาตั้งกล้องและติดตั้งกล้อง ต่อสายลั่นชัตเตอร์เสร็จเรียบร้อยแล้ว มีเวลาเหลืออีกเยอะก่อนพลุจะจุด สิ่งที่ควรจะทำก็คือการจัดองค์ประกอบภาพไว้ล่วงหน้า เราจำเป็นต้องคาดการณ์ตำแหน่งยิงพลุที่แน่นอน และคาดการณ์ว่าพลุควรจะจุดระเบิดที่ความสูงระดับไหน จากนั้นให้ตั้งกล้อง จัดองค์ประกอบภาพล่วงหน้า อย่างน้อยๆ ก็ให้ใกล้เคียงความจริงที่สุด จากนั้นให้ทดลองถ่ายภาพนี้ดูว่าฉากหลังโอเคหรือเปล่า ถือเป็นการซ้อมมือไปในตัว สำหรับหลักการถ่ายภาพพลุที่นิยมกัน มีดังนี้ (สำหรับกล้องดิจิตอลที่ถ่ายโหมด ชัตเตอร์ B ได้)

• ปรับโหมดถ่ายภาพเป็นแมนนวลหรือโหมด M
• ตั้งความเร็วชัตเตอร์เป็น ชัตเตอร์ B
• ปรับรูรับแสงประมาณ F8 ถึง F11 จำไว้ว่าที่ต้องตั้งรูรับแสงแคบ ก็เพื่อให้ภาพชัดลึก
• โฟกัสไปที่ตึกหรือฉากหลัง ใช้โหมดโฟกัสอัตโนมัติแบบพื้นที่ เมื่อโฟกัสได้แล้วให้ปรับโฟกัสเป็นแมนนวล เพื่อให้การถ่ายจริงประหยัดเวลา ไม่ต้องรอโฟกัส (แต่เมื่อเปลี่ยนมุม ก็ต้องหาจุดโฟกัสใหม่อีกครั้ง)
• ในตัวอย่างนี้ผมใช้ WB แบบอัตโนมัติ คุณผู้อ่านอาจทดลองถ่ายภาพฉากขณะนั้นและลองถ่ายด้วย WB ต่างกัน เพื่อหา WB เหมาะสมที่สุด
• เมื่อตั้งค่าทุกอย่างเสร็จแล้ว ให้ลองถ่ายภาพดูที่ระยะเวลาต่างๆ กันเพื่อดูผลที่ได้ กรณีที่ถ่ายด้วยชัตเตอร์ B จะต้องกดชัตเตอร์ค้างไว้ และปล่อยเมื่อต้องการหยุดถ่ายภาพ กล้อง 400D ที่ผมใช้จะมีเวลาบอกที่จอภาพขณะกดชัตเตอร์ค้าง ผมลองถ่ายที่ 2 วินาที 4 วินาที ไปจนถึง 8 วินาที เพราะเวลาถ่ายพลุจริงๆ ส่วนใหญ่ระยะเวลาค่อนข้างสั้น เพราะพลุแต่ละลูกห่างกันแป๊ปเดียว

ตัวอย่างภาพ Work Shop พลุที่สนามกีฬา ณ ดาดฟ้าตึกวิศวะฯ จุฬาฯ