ระดับ : ผู้เริ่มต้น, มือสมัครเล่น
ประเภท : กล้องดิจิตอลคอมแพค, DSLR

ขึ้นหัวเรื่องแบบเบลอเล็กน้อย ฮา ฮา พอดีเห็นว่าติดบทความเพื่อนๆ ไว้เยอะเหลือเกิน ครั้นจะนั่งทำบทความ Feature Story ยาวๆ ให้สาแก่ใจ ก็ยังไม่มีเวลามากขนาดนั้น ก็ยังมีงานประจำที่ต้องรับผิดชอบอยู่ ก็เลยเจียดเวลาแอบมานั่งทำบทความสั้นๆ เรื่องของส่วนสัด เอ้ย! สัดส่วนภาพ มันเป็นอย่างไรหนอ เห็นเขาพูดกัน 4:3 (อ่านว่าสี่ต่อสาม), 3:2 และ 16:9

เชื่อว่าเพื่อนๆ รู้กันอยู่แล้วว่าสัดส่วนภาพคือสัดส่วนของ กว้างคูณยาว ของภาพ ถ้าตั้งใจเรียนวิชาคณิตศาสตร์กันตั้งแต่ประถมก็คงจะรู้ว่าเป็นตัวเลขที่หารกันลงตัว ตัดไปตัดมาได้ตัวเลขน้อยที่สุดออกมา ..งงใช่มะ ฮา ฮา ผู้เขียนอ่านแล้วยังงงเองเลย :)

ภาพนี้ขนาดจริง 800x450 เป็นการคร็อปแบบ 16:9 แสดงผลในเว็บ 480x270 ดูขนาดจริงได้โดยกดเมาส์ขวา กด View

ภาพนี้ขนาดจริง 800x533 เป็นการคร็อปแบบ 3:2 แสดงผลในเว็บ 480x320 ดูขนาดจริงได้โดยกดเมาส์ขวา กด View

ภาพนี้ขนาดจริง 800x600 เป็นการคร็อปแบบ 4:3 แสดงผลในเว็บ 480x360 ดูขนาดจริงได้โดยกดเมาส์ขวา กด View

ถามว่าจำเป็นต้องรู้ด้วยหรือ? ก็ไม่ถึงขนาดนั้นหรอกครับ แต่ควรจะรู้ไว้ เพราะสัดส่วนของภาพมีผลตอนเรานำภาพไปใช้ นั่นคือเมื่อนำภาพไปอัด หรือนำภาพไปเปิดดูบน LCDTV และแม้แต่การนำภาพไปทำ Wallpaper บนคอมพิวเตอร์ ถ้าคุณไม่อยากให้ภาพสัดส่วนเพี้ยน อ้วนบ้าง ผอมบ้าง และอาจโดนตัดพื้นที่รูปบางส่วนหายไปเลยก็ได้ คุณต้องทำความเข้าใจกับสัดส่วนภาพ จะได้รู้ว่ามันมีผลอย่างไร

ก่อนอื่นเรามาทำความเข้าใจกันก่อน ทุกวันนี้เราวัดความละเอียดภาพเป็นตัวเลขพิกเซล เช่น 8 ล้านพิกเซล หรือ 10 ล้านพิกเซล ผมขอยกตัวอย่างภาพจากกล้อง Canon EOS 400D ความละเอียดสูงสุด 10 ล้านพิกเซล ตัวเลขความละเอียดภาพคือ 3888x2592 พิกเซล

ถ้าคุณผู้อ่านมีเครื่องคิดเลขในมือ เลยกดคูณดูสิครับ จะได้คำตอบประมาณ 10 ล้าน นั่นก็คือจำนวนพิกเซลของสีที่ประประกอบกันเป็นภาพความละเอียด 10 ล้านพิกเซล และจากตัวเลข 3888x2592 เมื่อหารด้วย 1296 จะได้เท่ากับ 3x2 ซึ่งก็คือสัดส่วนภาพของ EOS 400D นั่นเองครับ

กล้องดิจิตอลในทุกวันนี้ ถ้าจัดกลุ่มกล้องดิจิตอลคอมแพคส่วนใหญ่ใช้เซ็นเซอร์ขนาด 4:3 ส่วนกล้องดิจิตอล DSLR ส่วนใหญ่เป็น 3:2 และมีโอลิมปัสกับพานาโซนิค ที่ผลิตกล้อง DSLR ระบบ Four Third ซึ่งก็คือเซ็นเซอร์แบบ 4:3 นั่นเอง

ปัญหามีอยู่ว่า ร้านอัดรูปแทบทุกร้าน มีมาตรฐานการอัดรูปแบบ 3:2 สืบเนื่องมาจากมาตรฐานตั้งแต่กล้องฟิล์มที่ถ่ายรูปออกมาแบบ 3:2 จึงกลายเป็นมาตรฐานในที่สุด และเมื่อเราถ่ายภาพแบบ 4:3 เอาไปอัดที่ร้าน ภาพของเราก็จะถูกตัดบางส่วนหายไปโดยปริยาย ถ้าเราไม่บอกเขาก่อนว่าอัดแบบเต็มเฟรม หรืออัดแบบคร็อปรูปไปเลย

ในทำนองเดียวกัน มาตรฐานของจอทีวีในทุกวันนี้ มีอยู่สองแบบ และกำลังจะเหลือแบบเดียวในไม่นานนี้ ได้แก่ 4:3 และ 16:9 ไม่บอกก็รู้กันว่าจอ LCDTV ที่วางขายเกลื่อนเมืองทุกวันนี้เป็นแบบ 16:9 หมดแล้ว เรียกว่าจอไวด์สกรีนนั่นล่ะครับ

และจอคอมพิวเตอร์ก็เช่นเดียวกัน จาก 4:3 ก็กำลังจะก้าวเข้าสู่ยุคจอไวด์สกรีน 16:9 หมดแล้วเช่นเดียวกัน

สรุปว่า สัดส่วนของภาพ มีผลตอนเรานำไปใช้ เรียกว่าการดิสเพย์ หรือ Output ซึ่งขึ้นอยู่กับว่าเราจะนำภาพไปใช้กับอะไรมากกว่านั่นเองครับ...

หันกลับมาดูกล้องดิจิตอล ไม่ว่าจะเป็นกล้องดิจิตอลคอมแพคหรือกล้อง DSLR ในตารางคุณสมบัติจะบอกไว้ชัดเจนว่าถ่ายภาพออกมาเป็นสัดส่วนอะไร และกล้องดิจิตอลหลายๆ รุ่นแม้จะใช้เซ็นเซอร์สัดส่วนคงที่ เช่น 4:3 แต่ผู้ผลิตใจดี มีฟังก์ชันให้เราเลือกสัดส่วนภาพก่อนถ่ายได้เลย เช่นกล้องของพานาโซนิค Lumix ทุกรุ่น จะมีให้เลือกขนาดภาพ 4:3, 3:2 และแม้แต่ 16:9 ช่วยให้เราสะดวกในการเลือกสัดส่วนภาพเพื่อนำไปใช้ได้กับมีเดียได้อย่างถูกต้อง

สัดส่วนภาพ ไม่ใช่เรื่องใหญ่ ถ้าคุณมีความรู้เรื่องโปรแกรมแต่งภาพอย่าง PhotoShop หรือโปรแกรมใดๆ ก็แล้วแต่ ล้วนสามารถคร็อปรูปได้ตามใจเรา หน้าที่ของเราแค่รู้ว่า Output ที่ต้องการนำไปใช้ มีสัดส่วนเท่าไหร่ เช่นจะพิมพ์ในกระดาษ A4 หรือพิมพ์บนกระดาษ Photo 4x6 นิ้ว คุณลองหารสองดู จะรู้ว่า 4x6 นิ้ว ก็คือ 2:3 หรือ 3:2 ในแนวนอนนั่นเองครับ

จะเกิดอะไรขึ้นถ้าสัดส่วนภาพของภาพกับจอแสดงผล หรือกระดาษอัด ไม่เหมือนกัน เช่นภาพ 3:2 แต่จอเป็น 4:3

• กรณีที่เราอัดเต็มกระดาษ (ไม่คร็อป) จะเหลือขอบขาวบนกระดาษ
• กรณีที่เราเปิดดูในมอนิเตอร์ จากภาพ 3:2 เป็น 4:3 (ทำเป็นวอลเปเปอร์) ภาพจะผิดสัดส่วน
• กรณีที่เราอัดเต็มกระดาษ (คร็อป) พื้นที่บางส่วนของภาพจะถูกตัดไป

เป็นไงบ้างครับ เหมือนจะสั้นๆ แต่ก็ยาวเหมือนกันนะเนี่ย ฮา ฮา... ขอให้สนุกกับการนำรูปไปใช้ในแบบของคุณครับ :)